Kan de Zelfstandigenwet 30% van de freelancers hun opdrachten kosten?
In een onderzoek van Knab onder 1.068 freelancers gaf 53% aan tegen de voorgestelde Nederlandse Zelfstandigenwet te zullen stemmen. Veel respondenten vrezen dat opdrachtgevers alleen freelancers zullen accepteren die aan de voorwaarden voor de veilige haven voldoen. Voor opdrachtgevers die zekerheid zoeken over het risico op schijnzelfstandigheid kan dat aantrekkelijk beleid zijn, hoewel het niet voldoen aan een toets voor de veilige haven iemand niet automatisch tot werknemer zou maken.
De voorgestelde veilige haven moet freelancers en opdrachtgevers een duidelijkere basis bieden om samen te werken. Maar het onderzoek van Knab roept een andere vraag op: zouden opdrachtgevers deze route als de enige aanvaardbare manier kunnen gaan beschouwen om een freelancer in te schakelen? Respondenten vrezen dat een opdracht kan worden geweigerd zodra aan één criterium niet wordt voldaan, zonder te onderzoeken of zelfstandig werken volgens de bestaande regels mogelijk blijft.
Waarom zouden opdrachtgevers de veilige haven als voorwaarde stellen?
Opdrachtgevers worden geconfronteerd met financiële en juridische gevolgen als werk dat zij als freelancewerk behandelen, achteraf als werk in loondienst wordt aangemerkt. De voorgestelde veilige haven biedt een duidelijker afgebakende route naar zekerheid: wanneer aan beide toetsen wordt voldaan en partijen ook overeenkomstig die voorwaarden werken, zou het voor een arbeidsovereenkomst vereiste gezag ontbreken.
Die zekerheid kan de veilige haven aantrekkelijk maken als uitgangspunt voor het inhuurbeleid. Een opdrachtgever die veel freelanceopdrachten beheert, kan de voorkeur geven aan een duidelijke reeks criteria boven een beoordeling van iedere arbeidsrelatie volgens het bredere bestaande kader. Dit is een mogelijke zakelijke reactie op het risico op schijnzelfstandigheid, geen verplichting die het wetsvoorstel oplegt.
Waarom maken freelancers zich zorgen?
Van de 1.068 freelancers in het onderzoek van Knab gaf 53% aan tegen het voorstel te zullen stemmen, 19% zou het steunen en 28% had nog geen standpunt ingenomen. Vooral de voorgestelde eis van ten minste drie opdrachtgevers of klanten in het lopende en het voorgaande kalenderjaar samen leidde tot zorgen. Dertig procent van de respondenten gaf aan in die periode minder dan drie opdrachtgevers of klanten te hebben gehad; onder respondenten uit de ICT-sector was dat 69%.
Neem een specialist die langer dan een jaar aan één omvangrijk project werkt. Door het aantal eerdere opdrachtgevers komt deze specialist bij het zoeken naar een volgende opdracht mogelijk niet in aanmerking voor de voorgestelde veilige haven. Als een potentiële opdrachtgever alleen freelancers accepteert die aan de voorwaarden voldoen, kan de specialist die kans mislopen voordat de daadwerkelijke arbeidsrelatie is beoordeeld.
Deelname aan het onderzoek van Knab was vrijwillig en de resultaten zijn niet gewogen. De uitkomsten beschrijven de opvattingen en omstandigheden van de respondenten; zij zijn niet representatief voor alle Nederlandse freelancers.
Betekent het niet voldoen aan de veilige haven dat zelfstandig werken uitgesloten is?
Nee. Volgens de officiële consultatie van de regering zou het niet voldoen aan één of beide voorgestelde toetsen niet automatisch betekenen dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. De arbeidsrelatie zou dan worden beoordeeld volgens de bestaande kwalificatieregels, op grond waarvan nog steeds sprake kan zijn van zelfstandig werk. Het voorstel ligt tot en met 29 oktober 2026 ter consultatie en is nog geen wet.
Hierin ligt het spanningsveld dat centraal staat in het onderzoek: de wet kan twee routes openlaten, terwijl een risicobewuste opdrachtgever mogelijk slechts één daarvan wil gebruiken.
Wat moeten opdrachtgevers uit het onderzoek meenemen?
Opdrachtgevers moeten onderscheid maken tussen een beslissing over het risico dat zij bereid zijn te accepteren en een conclusie over de juridische status van een freelancer. Bij een freelancer die buiten de voorgestelde veilige haven valt, kan een uitgebreidere beoordeling nodig zijn van de manier waarop de opdracht zal worden uitgevoerd. Die freelancer automatisch als werknemer behandelen, zou verder gaan dan het voorstel voorschrijft.
Voor Zooly kan het samenbrengen van informatie over de onderneming van de freelancer met de voorwaarden en de feitelijke uitvoering van iedere opdracht die uitgebreidere beoordeling ondersteunen. Daarmee krijgen opdrachtgevers een basis om hun beslissing toe te lichten, ook wanneer de voorgestelde veilige haven niet beschikbaar is.
Disclaimer
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatie en educatieve doeleinden en vormt geen juridisch, fiscaal of arbeidsrechtelijk advies. Arbeidsrechtelijke regelgeving en regels over de kwalificatie van arbeidsrelaties, zoals de Nederlandse Wet DBA en EU-richtlijnen, zijn zeer complex, afhankelijk van de specifieke feiten en onderhevig aan frequente wijzigingen en veranderend uitvoeringsbeleid. Het lezen van deze inhoud doet geen advocaat-cliëntrelatie of adviesrelatie met Zooly ontstaan.
Voordat u beslissingen neemt over de inzet van opdrachtnemers, nalevingskaders of beleid voor de kwalificatie van arbeidsrelaties, dient u altijd een gekwalificeerde lokale arbeidsrechtjurist of belastingadviseur te raadplegen. Zooly aanvaardt geen aansprakelijkheid voor handelingen of beslissingen die worden genomen op basis van de informatie op onze website.
Redactionele toelichting & AI-verklaring
Overeenkomstig artikel 50 van de Europese AI-verordening maken wij bekend dat hulpmiddelen op basis van kunstmatige intelligentie (AI) zijn gebruikt ter ondersteuning van het samenstellen, juridisch toetsen en opstellen van deze inhoud. Om volledige juridische nauwkeurigheid en een juiste context bij nalevingsonderwerpen te waarborgen, is de definitieve tekst vóór publicatie echter volledig door mensen redactioneel beoordeeld en grondig handmatig geverifieerd door het compliance-team van Zooly.
Meer Nieuws
Bekijk al het nieuws →Een intermediair hield 3,5% in op de vergoeding van een freelancer voor het regelen van een opdracht. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat die vergoeding in strijd was met de Waadi. De uitspraak laat zien waar intermediairs en marktplaatsbeheerders op moeten letten. Waarvoor betaalt de freelancer en hoe verloopt de opdracht in de praktijk?
Wie zich voorbereidt op 2027, begint met de vraag hoe de huidige samenwerking met freelancers in de praktijk verloopt. Dit artikel laat opdrachtgevers zien wat ze kunnen controleren, welke vragen nader onderzoek vragen en wat ze moeten ophelderen voordat ze een opdracht goedkeuren of verlengen. Het budget is goedgekeurd, de freelancer is beschikbaar en de overeenkomst van vorig jaar ligt klaar om opnieuw te gebruiken. Stel vóór het tekenen nog één vraag: past de voorgestelde samenwerking nog bij een freelanceopdracht? Leg de overeenkomst naast de manier waarop het werk straks wordt uitgevoerd. Zijn de werkzaamheden veranderd? Wie stuurt het werk aan? Is er een intermediair betrokken, en waarvoor is die verantwoordelijk? Met de onderstaande vragen kun je bepalen welke afspraken je vóór het tekenen nader moet bekijken.
Een FMS-operator combineert bemiddeling van freelancers met het administreren van opdrachten via een Freelance Management System. In dit model sluiten opdrachtgever en freelancer rechtstreeks de overeenkomst voor het werk. De operator ondersteunt de samenwerking zonder zelf opdrachtnemer voor de uitvoering te worden. Een opdrachtgever zoekt een onafhankelijke ingenieur. Een onderneming introduceert een geschikte professional, helpt de documenten te verzamelen en ondersteunt de overeenkomst en facturatie. De ingenieur levert de diensten rechtstreeks aan de opdrachtgever. De onderneming blijft tijdens de opdracht betrokken, maar heeft de ingenieur niet in dienst genomen en heeft de uitvoering van het ingenieurswerk niet op zich genomen. Hoe omschrijft u die rol? FMS-operator biedt daarvoor een bruikbare naam. In dit artikel bedoelen we daarmee een onderneming die met een Freelance Management System opdrachtgevers en freelancers samenbrengt en hun rechtstreekse samenwerking administreert. Het model bouwt voort op bemiddeling: de rol die Zooly ook als brokerrol heeft omschreven. De term beschrijft een bedrijfsmodel. Het is geen nieuwe wettelijke status.
‘Rijd het gat dicht vóór de klim.’ Stel je voor dat je dat in je oortje hoort, met een ploeggenoot in je wiel. De ploegleider ziet dat er vooraan wordt versneld en je hebt maar een paar seconden om te reageren. Je weet meteen wat de ploeg op dat moment van je nodig heeft. Om de arbeidsrelatie van de renner te begrijpen, helpt het om ook te kijken naar wat er na de finish gebeurt. In de WorldTour voor mannen mogen ploegen zelfstandige renners contracteren als het toepasselijke recht dat toestaat. De UCI stelt daarbij voorwaarden aan de vergoeding en verzekeringen. Wie bepaalt het trainingsschema tussen de wedstrijden door? Kan de renner onderhandelen over een extra verplichting? En wie draagt de kosten als een blessure hem van de fiets houdt? Samen laten die details zien hoeveel vrijheid de renner in de praktijk heeft en wie het financiële risico draagt.