Pensioenfondsen en Schijnzelfstandigheid
Bedrijfstakpensioenfondsen (Bpf) spelen een steeds actievere rol in het kader van schijnzelfstandigheid (misclassificatie van freelancers). Omdat in Nederland het adagium 'geen premie, wel recht' geldt, bouwt een freelancer die achteraf een werknemer blijkt te zijn met terugwerkende kracht pensioenrechten op. Pensioenfondsen starten daarom rechtszaken om de misgelopen premies (tot vaak 5 jaar terugwerkende kracht) op te eisen bij de opdrachtgevers.
Dat het pensioenfonds in de periode van schijnzelfstandigheid nog niet bekend was met de werkende, is niet relevant voor de opbouw van pensioenaanspraken. Dat kan anders zijn in geval van boze opzet bij de werkgever en werkende, waarbij zij de arbeidsrelatie opzettelijk en langdurig verkeerd kwalificeren.
Geen Premie, wel Recht
Het adagium van 'geen premie, wel recht' staat niet letterlijk in de wettekst van de Pensioenwet, maar vloeit voort uit de parlementaire geschiedenis en de aard van verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen.
De wetgever heeft bij de totstandkoming van de Pensioenwet (en eerder de Pensioen- en spaarfondsenwet) expliciet bedoeld dat dit adagium geldt voor verplichte pensioenfondsen. Het uitgangspunt beschermt de deelnemer. Als een werkgever nalaat om de premie af te dragen aan een verplichtgesteld pensioenfonds, mag het fonds de opgebouwde pensioenaanspraken van de werknemer niet met terugwerkende kracht laten vervallen. Voor verzekeraars geldt dit uitgangspunt doorgaans niet, mits dit correct is vastgelegd in het pensioenreglement.
Wat zijn de toonaangevende rechtszaken van Pensioenfondsen?
De belangrijkste rechtszaken waarin pensioenfondsen inkomsten claimen wegens misclassificatie zijn:
Deliveroo versus Bpf Vervoer
Nadat de Hoge Raad besliste dat Deliveroo-bezorgers feitelijk werknemers waren, startte het Bedrijfstakpensioenfonds voor het Beroepsvervoer over de weg (Bpf Vervoer) een procedures om premies te claimen. Eind 2023 oordeelde de Hoge Raad definitief dat maaltijdbezorging per fiets onder 'vervoer van goederen over de weg' valt en werd Deliveroo verplicht om met terugwerkende kracht vanaf 2015 pensioenpremies af te dragen. Deliveroo moest van honderdduizenden euro's aan achterstallige premies betalen.
De schatting is dat Deliveroo circa €3,5 miljoen tot €5 miljoen aan achterstallige pensioenpremies en correcties moet betalen over de jaren 2015-2022.
Uber versus Bpf Vervoer / StvdIA
Vakbond FNV en de Stichting Handhaving CAO voor het Besloten Busvervoer / Taxivervoer hebben Uber gedagvaard. Zij stellen dat Uber-chauffeurs geen zzp'ers zijn, maar werknemers, en dat Uber miljoenen aan achterstallige pensioenpremies moet afdragen aan Bpf Vervoer. De rechtbank oordeelde eerder al dat de chauffeurs werknemers zijn. Uber vecht dit via hoger beroep aan, maar het risico op claims voor achterstallige pensioenpremies blijft een grote financiële post.
De potentiële claim tegen Uber wordt geschat op tientallen miljoenen euro's aan misgelopen premies omdat het om duizenden chauffeurs over meerdere jaren gaat.
Schilder- en Bouwsector versus Bpf Schilders & Bpf Bouw
Pensioenfondsen zoals Bpf Schilders en Bpf Bouw hanteren een strikte 'werkingssfeer'. Wanneer deze pensioenfondsen via controles ontdekken dat een schilder of bouwvakker als freelancer is ingezet, maar feitelijk onder leiding staat en exact hetzelfde werk doet als mensen in loondienst, claimen zij premies bij het bouw- of het schildersbedrijf. De rechtspraak bevestigt herhaaldelijk dat de feitelijke situatie leidend is. Zodra misclassificatie wordt vastgesteld, vaardigen deze fondsen dwangbevelen uit om de inkomsten met terugwerkende kracht op te eisen.
Per misgeclassificeerde freelancer in de bouw- of schilderssector kan de claim voor 5 jaar naheffing oplopen tot €30.000 à €50.000 per werknemer.
Schoonmaak- en Beveiligingsbranche versus BPF Schoonmaak / Pensioenfonds Particuliere Beveiliging
In deze twee sectoren lopen momenteel diverse controles waarbij naheffingen van honderdduizenden euro's worden opgelegd aan middelgrote facilitaire bedrijven die via bemiddelingsbureaus freelancers hebben ingezet voor regulier schoonmaak- of beveiligingswerk.
Wat is de trend (2025-2026)?
Sinds de Belastingdienst per 1 januari 2025 de handhaving op de Wet DBA volledig heeft hervat, is er een stroomversnelling ontstaan in rechtszaken tussen pensioenfondsen en werkgevers. Dit komt doordat ex-freelancers steeds vaker zelf (maar ook vaak gesteund door vakbonden) naar de rechter stappen om herkwalificatie te eisen. Zodra de rechter akkoord gaat met deze misclassificatie, melden pensioenfondsen zich direct bij de werkgever om de premies alsnog op te strijken.
Wat is het controlebeleid van pensioenfondsen inzake schijnzelfstandigheid?
Bedrijfstakpensioenfondsen voeren een steeds stringenter controlebeleid om misclassificatie en schijnzelfstandigheid op te sporen. Sinds de Belastingdienst de handhaving op de Wet DBA heeft hervat, werken pensioenfondsen nauw samen met andere handhavingsinstanties.
Het controle- en handhavingsbeleid verschilt per sector en is op te delen in een aantal specifieke methodieken:
Periodieke Werkingssfeeronderzoeken: Fondsen screenen KvK-inschrijvingen en jaarrekeningen van bedrijven binnen hun sector. Als een bedrijf veel 'kosten derden' of 'inhuur zzp'ers' rapporteert op taken die tot de kernactiviteit behoren, volgt automatisch een administratieve controle.
Gegevensuitwisseling (Suwinet): Fondsen hebben wettelijke toegang tot loonaangifteketens en data van het UWV en de Belastingdienst. Zodra de Belastingdienst bij een bedrijf schijnzelfstandigheid constateert, krijgt het pensioenfonds hier vaak berichtvan en volgt een loonsomcontrole over de afgelopen 5 jaar.
Meldingen en Signalementen: Veel onderzoeken starten na signalen van vakbonden (zoals FNV of CNV) of na individuele claims van ex-freelancers die alsnog pensioenrechten opeisen.
Het Dwangbevel: Pensioenfondsen hebben een unieke wettelijke status. Zij hoeven niet direct naar de rechter om premies te innen; zij kunnen zelf een “dwangbevel” uitvaardigen dat direct een executoriale titel heeft (net als de Belastingdienst).
Bron: Pensioenwet
Meer Nieuws
Bekijk al het nieuws →Een intermediair hield 3,5% in op de vergoeding van een freelancer voor het regelen van een opdracht. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat die vergoeding in strijd was met de Waadi. De uitspraak laat zien waar intermediairs en marktplaatsbeheerders op moeten letten. Waarvoor betaalt de freelancer en hoe verloopt de opdracht in de praktijk?
Wie zich voorbereidt op 2027, begint met de vraag hoe de huidige samenwerking met freelancers in de praktijk verloopt. Dit artikel laat opdrachtgevers zien wat ze kunnen controleren, welke vragen nader onderzoek vragen en wat ze moeten ophelderen voordat ze een opdracht goedkeuren of verlengen. Het budget is goedgekeurd, de freelancer is beschikbaar en de overeenkomst van vorig jaar ligt klaar om opnieuw te gebruiken. Stel vóór het tekenen nog één vraag: past de voorgestelde samenwerking nog bij een freelanceopdracht? Leg de overeenkomst naast de manier waarop het werk straks wordt uitgevoerd. Zijn de werkzaamheden veranderd? Wie stuurt het werk aan? Is er een intermediair betrokken, en waarvoor is die verantwoordelijk? Met de onderstaande vragen kun je bepalen welke afspraken je vóór het tekenen nader moet bekijken.
Een FMS-operator combineert bemiddeling van freelancers met het administreren van opdrachten via een Freelance Management System. In dit model sluiten opdrachtgever en freelancer rechtstreeks de overeenkomst voor het werk. De operator ondersteunt de samenwerking zonder zelf opdrachtnemer voor de uitvoering te worden. Een opdrachtgever zoekt een onafhankelijke ingenieur. Een onderneming introduceert een geschikte professional, helpt de documenten te verzamelen en ondersteunt de overeenkomst en facturatie. De ingenieur levert de diensten rechtstreeks aan de opdrachtgever. De onderneming blijft tijdens de opdracht betrokken, maar heeft de ingenieur niet in dienst genomen en heeft de uitvoering van het ingenieurswerk niet op zich genomen. Hoe omschrijft u die rol? FMS-operator biedt daarvoor een bruikbare naam. In dit artikel bedoelen we daarmee een onderneming die met een Freelance Management System opdrachtgevers en freelancers samenbrengt en hun rechtstreekse samenwerking administreert. Het model bouwt voort op bemiddeling: de rol die Zooly ook als brokerrol heeft omschreven. De term beschrijft een bedrijfsmodel. Het is geen nieuwe wettelijke status.
‘Rijd het gat dicht vóór de klim.’ Stel je voor dat je dat in je oortje hoort, met een ploeggenoot in je wiel. De ploegleider ziet dat er vooraan wordt versneld en je hebt maar een paar seconden om te reageren. Je weet meteen wat de ploeg op dat moment van je nodig heeft. Om de arbeidsrelatie van de renner te begrijpen, helpt het om ook te kijken naar wat er na de finish gebeurt. In de WorldTour voor mannen mogen ploegen zelfstandige renners contracteren als het toepasselijke recht dat toestaat. De UCI stelt daarbij voorwaarden aan de vergoeding en verzekeringen. Wie bepaalt het trainingsschema tussen de wedstrijden door? Kan de renner onderhandelen over een extra verplichting? En wie draagt de kosten als een blessure hem van de fiets houdt? Samen laten die details zien hoeveel vrijheid de renner in de praktijk heeft en wie het financiële risico draagt.