Hoe de voorgestelde Zelfstandigenwet een veilige haven voor freelancers zou creëren
De voorgestelde Zelfstandigenwet bevat twee toetsen: de ene onderzoekt de onderneming van de freelancer, de andere de specifieke arbeidsrelatie. Wanneer in de praktijk aan beide toetsen wordt voldaan, zouden partijen meer zekerheid krijgen over het ontbreken van het gezag dat voor een arbeidsovereenkomst vereist is. Het niet voldoen aan één van beide toetsen zou de freelancer niet automatisch tot werknemer maken. Het voorstel ligt tot en met 29 oktober 2026 ter consultatie en is nog geen wet.
Hoe zou de voorgestelde veilige haven werken?
Het voorstel bevat twee toetsen. De zelfstandigentoets ziet op de freelancer als ondernemer. Daarbij wordt onder meer gekeken naar een inschrijving bij de Kamer van Koophandel, een btw-nummer, een aparte rekening voor zakelijke transacties en verantwoordelijkheid voor de facturatie. Iemand anders mag de facturatie namens de freelancer uitvoeren. De toets kijkt ook naar de klanten van de freelancer en naar voorzieningen tegen ondernemersrisico’s.
Volgens het consultatievoorstel moet de freelancer in het lopende en het voorgaande kalenderjaar samen in totaal ten minste drie verschillende opdrachtgevers of klanten hebben gehad. Het voorstel verwijst daarnaast naar jaarlijkse uitgaven aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s, hoewel het vereiste bedrag nog niet is gespecificeerd.
De werkrelatietoets ziet op de afzonderlijke opdracht. Deze onderzoekt of partijen de bedoeling hebben buiten een arbeidsovereenkomst te werken en of de freelancer zelf kan bepalen hoe het werk wordt uitgevoerd. Een opdrachtgever mag aangeven wat moet worden geleverd; de toets kijkt ook naar de vrijheid van de freelancer om te bepalen hoe dat gebeurt. Werktijden, locatie en de vraag of de freelancer voor eigen rekening en risico werkt, zijn eveneens relevant. Er gelden uitzonderingen voor werk dat alleen op een bepaalde plaats of een bepaald tijdstip kan worden uitgevoerd.
Aan beide toetsen zou in de praktijk moeten worden voldaan. Ook een gevestigde freelanceonderneming zou iedere opdracht afzonderlijk moeten beoordelen. Daarnaast zouden contractuele afspraken die zelfstandigheid beloven, moeten overeenkomen met de manier waarop partijen daadwerkelijk werken.
Wat gebeurt er als een freelancer niet aan beide toetsen voldoet?
Het niet voldoen aan de voorwaarden voor de voorgestelde veilige haven zou de freelancer niet automatisch tot werknemer maken. De arbeidsrelatie zou dan worden beoordeeld volgens de bestaande regels voor het vaststellen van een arbeidsovereenkomst. Afhankelijk van de omstandigheden kan die beoordeling nog steeds uitwijzen dat sprake is van echte zelfstandigheid.
De voorgestelde toetsen bieden daarmee een route naar meer zekerheid voor arbeidsrelaties die aan de voorwaarden voldoen. Een registratie, meerdere klanten of facturen zouden op zichzelf niet doorslaggevend zijn; de omstandigheden van de afzonderlijke opdracht blijven belangrijk.
Waarom is dit nu al belangrijk als de wet nog een voorstel is?
De openbare consultatie over de Zelfstandigenwet is op 1 oktober 2026 gestart. Reageren kan tot en met 29 oktober 2026. De regering streeft naar inwerkingtreding in januari 2028. De tekst kan tijdens het wetgevingsproces veranderen en bedrijven kunnen zich onder het huidige recht niet op de voorgestelde veilige haven beroepen.
Ondertussen gaat de handhaving op schijnzelfstandigheid binnen het bestaande kader door. Als een arbeidsrelatie die als freelancewerk wordt gepresenteerd toch als arbeidsovereenkomst wordt aangemerkt, kan de opdrachtgever te maken krijgen met verschuldigde loonheffingen en arbeids- en pensioenrechtelijke risico’s.
Wat zou het voorstel betekenen voor opdrachtgevers die freelancers inschakelen?
Het voorstel onderzoekt zelfstandigheid op twee niveaus: hoe de freelancer de onderneming voert en hoe de freelancer binnen een specifieke opdracht werkt. Opdrachtgevers en freelancers moeten opdrachten blijven beoordelen volgens het huidige recht, waarbij beide partijen hun eigen aandeel in de arbeidsrelatie toelichten. De opdrachtgever moet onderzoeken hoe deze het werk aanstuurt en in de organisatie inbedt; de freelancer moet kunnen uitleggen hoe de onderneming wordt gevoerd.
Voor een marktplaats zoals Zooly sluit de voorgestelde structuur aan bij een beoordeling die eenmaal voor de onderneming van de freelancer plaatsvindt en vervolgens opnieuw voor iedere overeenkomst van opdracht. Zowel de freelancer als de opdrachtgever heeft een rol bij het beschrijven van de arbeidsrelatie. Iedere opdracht tussen een opdrachtgever en een freelancer zou in de praktijk nog steeds daadwerkelijke zelfstandigheid moeten weerspiegelen.
Het vastleggen van overeengekomen voorwaarden helpt alleen wanneer die overeenkomen met wat er tijdens het werk gebeurt. De uitvoering van opdrachten, waaronder patronen in de urenregistratie, en het aandeel van de omzet van een freelancer dat van één opdrachtgever afkomstig is, kunnen net zo belangrijk zijn als het contract zelf. Het voorstel maakt die praktische feiten bijzonder relevant voor het gesprek, terwijl de definitieve wettelijke vereisten afhankelijk blijven van het wetgevingsproces.
Disclaimer
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatie en educatieve doeleinden en vormt geen juridisch, fiscaal of arbeidsrechtelijk advies. Arbeidsrechtelijke regelgeving en regels over de kwalificatie van arbeidsrelaties, zoals de Nederlandse Wet DBA en EU-richtlijnen, zijn zeer complex, afhankelijk van de specifieke feiten en onderhevig aan frequente wijzigingen en veranderend uitvoeringsbeleid. Het lezen van deze inhoud doet geen advocaat-cliëntrelatie of adviesrelatie met Zooly ontstaan.
Voordat u beslissingen neemt over de inzet van opdrachtnemers, nalevingskaders of beleid voor de kwalificatie van arbeidsrelaties, dient u altijd een gekwalificeerde lokale arbeidsrechtjurist of belastingadviseur te raadplegen. Zooly aanvaardt geen aansprakelijkheid voor handelingen of beslissingen die worden genomen op basis van de informatie op onze website.
Redactionele toelichting & AI-verklaring
Overeenkomstig artikel 50 van de Europese AI-verordening maken wij bekend dat hulpmiddelen op basis van kunstmatige intelligentie (AI) zijn gebruikt ter ondersteuning van het samenstellen, juridisch toetsen en opstellen van deze inhoud. Om volledige juridische nauwkeurigheid en een juiste context bij nalevingsonderwerpen te waarborgen, is de definitieve tekst vóór publicatie echter volledig door mensen redactioneel beoordeeld en grondig handmatig geverifieerd door het compliance-team van Zooly.
Meer Nieuws
Bekijk al het nieuws →Een intermediair hield 3,5% in op de vergoeding van een freelancer voor het regelen van een opdracht. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat die vergoeding in strijd was met de Waadi. De uitspraak laat zien waar intermediairs en marktplaatsbeheerders op moeten letten. Waarvoor betaalt de freelancer en hoe verloopt de opdracht in de praktijk?
Wie zich voorbereidt op 2027, begint met de vraag hoe de huidige samenwerking met freelancers in de praktijk verloopt. Dit artikel laat opdrachtgevers zien wat ze kunnen controleren, welke vragen nader onderzoek vragen en wat ze moeten ophelderen voordat ze een opdracht goedkeuren of verlengen. Het budget is goedgekeurd, de freelancer is beschikbaar en de overeenkomst van vorig jaar ligt klaar om opnieuw te gebruiken. Stel vóór het tekenen nog één vraag: past de voorgestelde samenwerking nog bij een freelanceopdracht? Leg de overeenkomst naast de manier waarop het werk straks wordt uitgevoerd. Zijn de werkzaamheden veranderd? Wie stuurt het werk aan? Is er een intermediair betrokken, en waarvoor is die verantwoordelijk? Met de onderstaande vragen kun je bepalen welke afspraken je vóór het tekenen nader moet bekijken.
Een FMS-operator combineert bemiddeling van freelancers met het administreren van opdrachten via een Freelance Management System. In dit model sluiten opdrachtgever en freelancer rechtstreeks de overeenkomst voor het werk. De operator ondersteunt de samenwerking zonder zelf opdrachtnemer voor de uitvoering te worden. Een opdrachtgever zoekt een onafhankelijke ingenieur. Een onderneming introduceert een geschikte professional, helpt de documenten te verzamelen en ondersteunt de overeenkomst en facturatie. De ingenieur levert de diensten rechtstreeks aan de opdrachtgever. De onderneming blijft tijdens de opdracht betrokken, maar heeft de ingenieur niet in dienst genomen en heeft de uitvoering van het ingenieurswerk niet op zich genomen. Hoe omschrijft u die rol? FMS-operator biedt daarvoor een bruikbare naam. In dit artikel bedoelen we daarmee een onderneming die met een Freelance Management System opdrachtgevers en freelancers samenbrengt en hun rechtstreekse samenwerking administreert. Het model bouwt voort op bemiddeling: de rol die Zooly ook als brokerrol heeft omschreven. De term beschrijft een bedrijfsmodel. Het is geen nieuwe wettelijke status.
‘Rijd het gat dicht vóór de klim.’ Stel je voor dat je dat in je oortje hoort, met een ploeggenoot in je wiel. De ploegleider ziet dat er vooraan wordt versneld en je hebt maar een paar seconden om te reageren. Je weet meteen wat de ploeg op dat moment van je nodig heeft. Om de arbeidsrelatie van de renner te begrijpen, helpt het om ook te kijken naar wat er na de finish gebeurt. In de WorldTour voor mannen mogen ploegen zelfstandige renners contracteren als het toepasselijke recht dat toestaat. De UCI stelt daarbij voorwaarden aan de vergoeding en verzekeringen. Wie bepaalt het trainingsschema tussen de wedstrijden door? Kan de renner onderhandelen over een extra verplichting? En wie draagt de kosten als een blessure hem van de fiets houdt? Samen laten die details zien hoeveel vrijheid de renner in de praktijk heeft en wie het financiële risico draagt.