Waarom een freelancer zowel een persoon als een onderneming kan zijn
Een freelancer kan tegelijkertijd een natuurlijk persoon zijn en een echte onderneming voeren. Het belangrijkste onderscheid is niet of er slechts één persoon achter de activiteiten zit, maar of die professional zelfstandig op de markt opereert en of de specifieke relatie met de opdrachtgever die zelfstandigheid in stand houdt.
Een veelvoorkomend misverstand binnen de freelance-economie is dat een freelancer simpelweg een persoon is, terwijl een bedrijf een onderneming is. In werkelijkheid sluiten deze categorieën elkaar niet uit. Een onafhankelijke professional kan een natuurlijk persoon blijven en tegelijkertijd een echte commerciële onderneming voeren.
Het relevante onderscheid is daarom niet dat tussen persoon en onderneming, maar tussen iemand die zelfstandig op de markt opereert en iemand van wie de arbeidsrelatie meer op loondienst lijkt.
Waarom zijn ‘persoon’ en ‘onderneming’ geen tegengestelde begrippen?
Het begrip ‘persoon’ beschrijft wie de activiteit uitvoert. Het begrip ‘onderneming’ beschrijft de economische activiteit die wordt verricht.
Eén individu kan daarom beide zijn.
Een freelancer kan de dienst persoonlijk leveren en tegelijkertijd opdrachtgevers zoeken, over commerciële voorwaarden onderhandelen, in apparatuur investeren, expertise onder de aandacht brengen, kosten beheren en de mogelijkheid van winst of verlies aanvaarden.
Internationale classificaties van arbeidsposities erkennen dit onderscheid. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) erkent onafhankelijke werkenden zonder personeel, waaronder werkenden voor eigen rekening, als een vorm van economische activiteit. Een onderneming hoeft geen werknemers, afdelingen of vennootschapsstructuur te hebben om te kunnen bestaan.
Dat er slechts één persoon achter de activiteiten zit, maakt deze daarom niet automatisch minder tot een onderneming.
Hoe opereert een freelancer als onderneming?
De eenvoudigste manier om het onderscheid te begrijpen, is te kijken naar wat ondernemingen daadwerkelijk doen.
Een onafhankelijke freelancer kan:
verschillende opdrachtgevers werven en relaties met hen onderhouden;
over prijzen en contractuele voorwaarden onderhandelen;
bepalen welke opdrachten worden aangenomen of geweigerd;
investeren in apparatuur, software, verzekeringen of professionele ontwikkeling;
diensten onder een eigen naam of merk aanbieden;
organiseren wanneer en hoe diensten worden geleverd;
het financiële risico dragen van perioden zonder werk.
Dit zijn commerciële activiteiten.
Ook de OESO erkent dat zelfstandig werken een breed scala aan economische actoren omvat, van eigenaren van kleine ondernemingen en onafhankelijke professionals tot werkenden voor eigen rekening. Ondernemerschap en zelfstandig werken zijn geen identieke begrippen, maar overlappen aanzienlijk wanneer een professional daadwerkelijk zelfstandig op de markt opereert.
Het verschil tussen een freelancer en een veel groter adviesbureau kan daarom soms vooral de schaal zijn, en niet de vraag of sprake is van een ondernemingsactiviteit.
Waarom zien organisaties freelancers vaak als werkenden in plaats van ondernemingen?
Een groot deel van de verwarring ontstaat door wat zichtbaar is.
Wanneer een organisatie een overeenkomst sluit met een adviesbureau met vijftig medewerkers, wordt die dienstverlener onmiddellijk als onderneming gezien. Wanneer in wezen dezelfde specialistische dienst rechtstreeks door één persoon wordt geleverd, verschuift de aandacht naar het individu dat het werk uitvoert.
Het aantal medewerkers is echter geen betrouwbare maatstaf voor ondernemerschap.
Een eenpersoonsadviesbureau op het gebied van cybersecurity, een ontwerper of een juridisch adviseur kan meerdere opdrachtgevers hebben, over eigen tarieven onderhandelen, beroepsaansprakelijkheid dragen, specialistische hulpmiddelen bezitten en actief om opdrachten concurreren. Tegelijkertijd kan een veel grotere dienstverlener commercieel afhankelijk zijn van één klant.
De belangrijkere vraag is daarom niet hoeveel mensen er achter de dienstverlener zitten, maar hoe economisch en operationeel onafhankelijk die dienstverlener daadwerkelijk is.
Hoe kan een freelancer een onderneming voeren en toch economisch afhankelijk zijn?
Een freelancer als onderneming erkennen, betekent niet dat iedere freelancerelatie daadwerkelijk zelfstandig is.
De ILO erkent een categorie van afhankelijke opdrachtnemers, oftewel dependent contractors, juist omdat sommige arbeidsrelaties zich tussen traditionele loondienst en duidelijk zelfstandig ondernemerschap bevinden. Iemand kan formeel zelfstandig opereren, maar voor toegang tot werk, inkomsten of belangrijke aspecten van de uitvoering sterk afhankelijk blijven van een andere organisatie.
Daarom moeten twee vragen afzonderlijk worden behandeld: ‘Verricht deze persoon een zelfstandige economische activiteit?’ en ‘Blijft die zelfstandigheid binnen deze specifieke relatie met de opdrachtgever behouden?’
Een freelancer kan een echte onderneming, andere opdrachtgevers en een zichtbare positie op de markt hebben, maar toch een relatie aangaan waarin één opdrachtgever geleidelijk de werktijden, werkwijzen, beschikbaarheid of belangrijke commerciële voorwaarden gaat bepalen.
Omgekeerd maakt het feit dat de freelancer de dienst persoonlijk uitvoert een zakelijke relatie op zichzelf niet tot een arbeidsovereenkomst.
Waarom is dit onderscheid belangrijk voor zakelijke relaties?
Wanneer iedere freelancer in de eerste plaats als individuele werkende wordt behandeld, kan dat de manier vertekenen waarop organisaties hun processen voor externe inzet inrichten.
Een daadwerkelijk onafhankelijke freelancer is niet noodzakelijk een arbeidskracht die tijdelijk buiten de loonadministratie valt. De freelancer kan juist een externe dienstverlener zijn die specialistische kennis verkoopt, commercieel risico aanvaardt en een eigen klantenbestand opbouwt.
Dat neemt de noodzaak van waarborgen voor de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie niet weg. Het verandert het uitgangspunt.
In plaats van te beginnen met ‘Dit is één persoon, dus is dit wel een echte onderneming?’, is een nuttigere vraag: ‘Voert deze persoon daadwerkelijk een zelfstandige onderneming en biedt deze samenwerking de ruimte om die zelfstandigheid te behouden?’
Deze benadering erkent beide kanten van freelancewerk: de mens die de dienst levert en de ondernemingsactiviteit waarmee die dienst op de markt wordt aangeboden.
Wat betekent dit voor Zooly?
Voor Zooly ondersteunt dit onderscheid het marktplaatsprincipe dat een freelancer zowel een individuele professional als een zelfstandig deelnemende onderneming kan zijn.
De relevante vraag is daarom niet of er slechts één persoon achter de dienstverlener zit, maar of de relatie tussen opdrachtgever en dienstverlener daadwerkelijke commerciële zelfstandigheid weerspiegelt.
Zo kunnen freelancers worden erkend als mensen met individuele rechten, terwijl daadwerkelijk onafhankelijke professionals tegelijkertijd worden behandeld als ondernemingen die binnen een zakelijke marktplaats opereren.
Belangrijkste aandachtspunten voor opdrachtgevers die freelancers inschakelen
Een natuurlijk persoon kan een echte onderneming voeren: ‘persoon’ en ‘onderneming’ sluiten elkaar niet uit.
Een onderneming hoeft geen vennootschap te zijn: een commerciële activiteit kan rechtstreeks door één individu worden uitgevoerd.
Het aantal medewerkers bepaalt niet of sprake is van ondernemerschap: een dienstverlener die uit één persoon bestaat, kan nog steeds een daadwerkelijk zelfstandige onderneming zijn.
Kijk naar de economische werkelijkheid: verschillende opdrachtgevers, vrijheid bij het bepalen van prijzen, commercieel risico, investeringen en marktactiviteiten geven meer informatie dan alleen benamingen.
Beoordeel ondernemerschap en de arbeidsrelatie afzonderlijk: iemand kan een echte onderneming voeren, terwijl een specifieke opdracht nog steeds een eigen beoordeling van de arbeidsrelatie vereist.
Beoordeel zelfstandigheid in de praktijk: de relevante vraag is of de professional binnen de specifieke relatie economisch en operationeel onafhankelijk blijft.
Het centrale onderscheid is daarmee eenvoudig: een freelancer houdt niet op een persoon te zijn wanneer die ondernemer wordt, en houdt niet op een onderneming te voeren alleen omdat er slechts één persoon achter zit.
Meer Nieuws
Bekijk al het nieuws →Een intermediair hield 3,5% in op de vergoeding van een freelancer voor het regelen van een opdracht. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat die vergoeding in strijd was met de Waadi. De uitspraak laat zien waar intermediairs en marktplaatsbeheerders op moeten letten. Waarvoor betaalt de freelancer en hoe verloopt de opdracht in de praktijk?
Wie zich voorbereidt op 2027, begint met de vraag hoe de huidige samenwerking met freelancers in de praktijk verloopt. Dit artikel laat opdrachtgevers zien wat ze kunnen controleren, welke vragen nader onderzoek vragen en wat ze moeten ophelderen voordat ze een opdracht goedkeuren of verlengen. Het budget is goedgekeurd, de freelancer is beschikbaar en de overeenkomst van vorig jaar ligt klaar om opnieuw te gebruiken. Stel vóór het tekenen nog één vraag: past de voorgestelde samenwerking nog bij een freelanceopdracht? Leg de overeenkomst naast de manier waarop het werk straks wordt uitgevoerd. Zijn de werkzaamheden veranderd? Wie stuurt het werk aan? Is er een intermediair betrokken, en waarvoor is die verantwoordelijk? Met de onderstaande vragen kun je bepalen welke afspraken je vóór het tekenen nader moet bekijken.
Een FMS-operator combineert bemiddeling van freelancers met het administreren van opdrachten via een Freelance Management System. In dit model sluiten opdrachtgever en freelancer rechtstreeks de overeenkomst voor het werk. De operator ondersteunt de samenwerking zonder zelf opdrachtnemer voor de uitvoering te worden. Een opdrachtgever zoekt een onafhankelijke ingenieur. Een onderneming introduceert een geschikte professional, helpt de documenten te verzamelen en ondersteunt de overeenkomst en facturatie. De ingenieur levert de diensten rechtstreeks aan de opdrachtgever. De onderneming blijft tijdens de opdracht betrokken, maar heeft de ingenieur niet in dienst genomen en heeft de uitvoering van het ingenieurswerk niet op zich genomen. Hoe omschrijft u die rol? FMS-operator biedt daarvoor een bruikbare naam. In dit artikel bedoelen we daarmee een onderneming die met een Freelance Management System opdrachtgevers en freelancers samenbrengt en hun rechtstreekse samenwerking administreert. Het model bouwt voort op bemiddeling: de rol die Zooly ook als brokerrol heeft omschreven. De term beschrijft een bedrijfsmodel. Het is geen nieuwe wettelijke status.
‘Rijd het gat dicht vóór de klim.’ Stel je voor dat je dat in je oortje hoort, met een ploeggenoot in je wiel. De ploegleider ziet dat er vooraan wordt versneld en je hebt maar een paar seconden om te reageren. Je weet meteen wat de ploeg op dat moment van je nodig heeft. Om de arbeidsrelatie van de renner te begrijpen, helpt het om ook te kijken naar wat er na de finish gebeurt. In de WorldTour voor mannen mogen ploegen zelfstandige renners contracteren als het toepasselijke recht dat toestaat. De UCI stelt daarbij voorwaarden aan de vergoeding en verzekeringen. Wie bepaalt het trainingsschema tussen de wedstrijden door? Kan de renner onderhandelen over een extra verplichting? En wie draagt de kosten als een blessure hem van de fiets houdt? Samen laten die details zien hoeveel vrijheid de renner in de praktijk heeft en wie het financiële risico draagt.