Cao-afspraken kunnen van een freelancer een werknemer maken
Een juridische analyse van Jan-Willem Duim, columnist bij ZZP Nieuws, waarschuwt dat cao-afspraken over tarieven en de inzet van freelancers onbedoeld aanwijzingen voor een arbeidsovereenkomst kunnen creëren. Uit onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid blijkt dat 49 Nederlandse cao’s expliciete afspraken over freelancers bevatten.
In 49 Nederlandse cao’s staan afspraken over freelancers
Van de 661 bij het ministerie aangemelde cao’s bevatten er 49 expliciete afspraken over freelancers. Elf cao’s bevatten ook concrete tariefafspraken.
Deze afspraken zijn meestal bedoeld om freelancers te beschermen. Zij kunnen bijvoorbeeld bepalen wanneer freelancers mogen worden ingezet of welke opslag zij boven op het cao-loon moeten ontvangen voor kosten zoals pensioen, verzekeringen en vakantie.
Jan-Willem Duim waarschuwt voor een juridische tegenstrijdigheid
Volgens Duim kunnen bepaalde cao-afspraken de onafhankelijke positie van freelancers verzwakken. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer hun tarieven rechtstreeks worden gekoppeld aan salarisschalen voor werknemers of wanneer freelancers binnen dezelfde roosters en organisatiestructuren worden ingezet.
Duim vat deze mogelijke tegenstrijdigheid als volgt samen:
“Een regel die bedoeld is om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, levert zo juist het bewijs daarvoor.”
Zijn analyse stelt niet dat iedere freelancer die in een cao wordt genoemd automatisch werknemer is. Hij waarschuwt dat de praktische uitvoering van zulke afspraken omstandigheden kan creëren die later bij de kwalificatie van de arbeidsrelatie meewegen.
Cao-afspraken maken een freelancer niet automatisch werknemer
Volgens het Deliveroo-arrest moet de volledige arbeidsrelatie worden beoordeeld. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de aansturing, vrijheid, organisatorische inbedding en het ondernemerschap van de freelancer.
Ook staat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in bepaalde situaties collectieve tariefafspraken toe, bijvoorbeeld wanneer freelancers naast werknemers werken, via een online arbeidsplatform opdrachten uitvoeren of onvoldoende onderhandelingsmacht hebben.
Een cao-afspraak is daarom niet automatisch bewijs van schijnzelfstandigheid. De inhoud van de afspraak en de manier waarop de samenwerking in de praktijk wordt uitgevoerd, blijven bepalend.
De analyse opent een discussie over bescherming en onafhankelijkheid
De analyse van Duim laat zien dat cao-afspraken twee effecten kunnen hebben. Zij kunnen freelancers beschermen tegen lage tarieven en ongunstige voorwaarden, maar tegelijkertijd hun werkzaamheden sterker koppelen aan de organisatie van de opdrachtgever.
De centrale vraag is daarom hoe freelancers collectief kunnen worden beschermd zonder dat hun onafhankelijke positie onbedoeld wordt ondermijnd.
Bron: Bestrijden cao’s schijnzelfstandigheid, of bevestigen ze die juist?,
Meer Nieuws
Bekijk al het nieuws →Een intermediair hield 3,5% in op de vergoeding van een freelancer voor het regelen van een opdracht. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat die vergoeding in strijd was met de Waadi. De uitspraak laat zien waar intermediairs en marktplaatsbeheerders op moeten letten. Waarvoor betaalt de freelancer en hoe verloopt de opdracht in de praktijk?
Wie zich voorbereidt op 2027, begint met de vraag hoe de huidige samenwerking met freelancers in de praktijk verloopt. Dit artikel laat opdrachtgevers zien wat ze kunnen controleren, welke vragen nader onderzoek vragen en wat ze moeten ophelderen voordat ze een opdracht goedkeuren of verlengen. Het budget is goedgekeurd, de freelancer is beschikbaar en de overeenkomst van vorig jaar ligt klaar om opnieuw te gebruiken. Stel vóór het tekenen nog één vraag: past de voorgestelde samenwerking nog bij een freelanceopdracht? Leg de overeenkomst naast de manier waarop het werk straks wordt uitgevoerd. Zijn de werkzaamheden veranderd? Wie stuurt het werk aan? Is er een intermediair betrokken, en waarvoor is die verantwoordelijk? Met de onderstaande vragen kun je bepalen welke afspraken je vóór het tekenen nader moet bekijken.
Een FMS-operator combineert bemiddeling van freelancers met het administreren van opdrachten via een Freelance Management System. In dit model sluiten opdrachtgever en freelancer rechtstreeks de overeenkomst voor het werk. De operator ondersteunt de samenwerking zonder zelf opdrachtnemer voor de uitvoering te worden. Een opdrachtgever zoekt een onafhankelijke ingenieur. Een onderneming introduceert een geschikte professional, helpt de documenten te verzamelen en ondersteunt de overeenkomst en facturatie. De ingenieur levert de diensten rechtstreeks aan de opdrachtgever. De onderneming blijft tijdens de opdracht betrokken, maar heeft de ingenieur niet in dienst genomen en heeft de uitvoering van het ingenieurswerk niet op zich genomen. Hoe omschrijft u die rol? FMS-operator biedt daarvoor een bruikbare naam. In dit artikel bedoelen we daarmee een onderneming die met een Freelance Management System opdrachtgevers en freelancers samenbrengt en hun rechtstreekse samenwerking administreert. Het model bouwt voort op bemiddeling: de rol die Zooly ook als brokerrol heeft omschreven. De term beschrijft een bedrijfsmodel. Het is geen nieuwe wettelijke status.
‘Rijd het gat dicht vóór de klim.’ Stel je voor dat je dat in je oortje hoort, met een ploeggenoot in je wiel. De ploegleider ziet dat er vooraan wordt versneld en je hebt maar een paar seconden om te reageren. Je weet meteen wat de ploeg op dat moment van je nodig heeft. Om de arbeidsrelatie van de renner te begrijpen, helpt het om ook te kijken naar wat er na de finish gebeurt. In de WorldTour voor mannen mogen ploegen zelfstandige renners contracteren als het toepasselijke recht dat toestaat. De UCI stelt daarbij voorwaarden aan de vergoeding en verzekeringen. Wie bepaalt het trainingsschema tussen de wedstrijden door? Kan de renner onderhandelen over een extra verplichting? En wie draagt de kosten als een blessure hem van de fiets houdt? Samen laten die details zien hoeveel vrijheid de renner in de praktijk heeft en wie het financiële risico draagt.